„Pamięć nigdy się nie skończy”. Obchody 70. rocznicy wyzwolenia KL Ravensbrück
19. kwietnia br. uczniowie z Zespołu Szkół im. Leokadii Bergerowej w Płocku: Łukasz Kalinowski, Artur Sulkowski, Paweł Piotrowski, Łukasz Górecki, Adam Szymański wraz z opiekunem panią Zdzisławą Rycyk – Lubaś uczestniczyli w obchodach 70. rocznicy wyzwolenia KL Ravensbrück. W uroczystych obchodach udział wzięli przedstawiciele organizacji i stowarzyszeń byłych więźniów oraz politycy z Niemiec i zagranicy oraz byłe więźniarki. Polskę reprezentowała małżonka Prezydenta RP pani Anna Komorowska oraz Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego pani Małgorzata Omilanowska.
W Ravensbrück w pobliżu miejscowości Fuerstenberg w Brandenburgii powstał w 1939 r. największy na terenie Niemiec obóz koncentracyjny dla kobiet. Do końca wojny przeszło przez niego ok. 132 tys. kobiet i 1 tys. dziewcząt z kilkudziesięciu krajów Europy. Ponad 90 tys. z nich zamordowano lub zmarły one w wyniku głodu, chorób lub dokonywanych na nich eksperymentów medycznych. Więźniarki zmuszano do pracy w licznych podobozach. Wśród więzionych w Ravensbrück kobiet było 30-40 tys. Polek, z których wiele deportowano tam po upadku powstania warszawskiego. 17 tysięcy Polek zostało zamordowanych bądź zmarło.
W latach 1942-1944 w Ravensbrück przeprowadzono pod przymusem zbrodnicze operacje doświadczalne prawie wyłącznie na młodych Polakach. Operacjom kostnym i mięśniowym poddano 86 więźniarek w tym 74 Polki. Te, które przeżyły, zostały kalekami.
30 kwietnia 1945 r. oddziały Armii Czerwonej wkroczyły do obozu, w którym pozostało jedynie 2 tys. chorych więźniów. Kilka dni wcześniej Niemcy popędzili w tzw. marszach śmierci 20 tys. więźniarek na północny wschód.
Podczas obchodów młodzież uczestniczyła we mszy świętej, celebrowanej przez abp. Andrzeja Dzięgę w „zellenbau” – dawnym obozowym więzieniu, złożyła kwiaty i zapaliła znicze przy Ścianie Straceń, Krematorium, pod Murem Narodów oraz Pomnikiem „Niosącej”, wrzuciła do jeziora „ravensbrückie róże”.
Uczeń Artur Sulkowski asystował podczas ceremonii składania wieńca przed Pomnikiem „Niosącej” Prezesowi Instytutu Pamięci Narodowej Łukaszowi Kamińskiemu. Wspólnie z małżonką Prezydenta RP i byłymi więźniarkami uczniowie uczestniczyli także w otwarciu wystawy Tajne nauczanie Polek w KL Ravensbrück. Wystawa została przygotowana przez Muzeum Stutthof we współpracy z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Tematem wystawy jest jeden z aspektów nielegalnego nurtu w życiu obozowym – tajne nauczanie prowadzone przez polskie więźniarki, które w żadnym innym obozie koncentracyjnym nie przybrało takich rozmiarów, jak właśnie w obozie kobiecym.
Podczas obchodów wygłoszono wiele przemówień. Uczniowie mogli usłyszeć, że to właśnie ich obowiązkiem jest zachować pamięć o zbrodniach hitlerowskich i zwalczać w zarodku wszelkie przejawy rasizmu, ksenofobii i antysemityzmu. Honorowa przewodnicząca Międzynarodowego Komitetu Więźniów Obozu Ravensbrück, 90-letnia Annette Chalut, która trafiła do niego jako bojowniczka francuskiego ruchu oporu, powiedziała, że większość byłych więźniów wskutek podeszłego wieku spotyka się zapewne po raz ostatni. „Nikomu i nigdy nie wolno zapomnieć o zbrodniach III Rzeszy” – oświadczyła i zwróciła uwagę, że „obowiązek pamięci” spoczywa teraz na przyszłych pokoleniach. „Mamy obowiązek zachować absolutną czujność, zło może powrócić w każdej chwili” – podkreśliła z mocą Annette Chalut.
Pani Prezydentowa Anna Komorowska stwierdziła „Stojąc w tym miejscu – na terenie byłego nazistowskiego obozu koncentracyjnego, nad brzegiem Jeziora Schwedt – tej zbiorowej mogiły umęczonych – pragnę, by wyraźnie wybrzmiało zdanie zapisane tu na tablicy upamiętniającej polskich więźniów obozu. Napis, który z wielką mocą wzywa nas do działania na rzecz naszego wspólnego dobra: „Jeśli echo ich głosów umilknie – zginiemy””.
Wyjazd na obchody do Ravensbrück był nagrodą za zdobycie III miejsca w ogólnopolskim projekcie edukacyjnym przygotowanym przez IPN „O tym nie można zapomnieć… spotkania z kobietami, które przeszły piekło obozów i łagrów”. Projekt realizowany był w roku szkolnym 2013/ 2014 pod opieką Pani Zdzisławy Rycyk Lubaś.
Opracowała: Zdzisława Rycyk-Lubaś – nauczycielka z Zespołu Szkół im. Leokadii Bergerowej w Płocku
