Czerwiec’76 Płock, Ursus, Radom – kamień, który spowodował lawinę
Jest połowa lat 70. XX wieku, półmetek „dekady gierkowskiej”. Po początkowych latach gospodarczej pseudoprosperity, a raczej życia na kredyt, ówczesne władze zdecydowały się na podjęcie próby naprawy gospodarki. Efektem tego były ogromne podwyżki cen na większość artykułów, sięgające niekiedy 70%. Wypadki potoczyły się szybko. 24 czerwca wyemitowano przemówienia premiera Piotra Jaroszewicza, który ogłosił „nowe ceny”. Dzień później treść przemówienia ukazała się w prasie. Tego dnia strajk rozpoczęło 97 zakładów pracy, najburzliwiej przebiegły one w Radomiu, Ursusie i Płocku.
W Płocku strajk rozpoczął się pochodem spod bramy nr 2 zakładów petrochemicznych, przez centrum miasta, pod siedzibę Komitetu Wojewódzkiego PZPR przy ul. Kościuszki. Protestujących zaatakowały drużyny ZOMO. Bardzo szybko, odgórnie, zorganizowano kontrmanifestację „poparcia dla władzy”. Niemal natychmiast nastąpiły szykany w postaci licznych aresztowań, zwolnień z pracy z nieoficjalnym „wilczym biletem”, prześladowań.
Znaczącymi efektami wystąpień czerwcowych były m.in. wycofanie się rządzących z podwyżek cen oraz powstanie Komitetu Obrony Robotników (wrzesień 1976 roku), mającego na celu udzielanie pomocy egzystencjalnej rodzinom osób aresztowanych w efekcie wydarzeń czerwcowych.
40 lat później, 19 czerwca 2016 roku w Płocku zorganizowano uroczyste obchody tamtych wydarzeń, w których udział wzięli m.in. Prezydent RP Andrzej Duda, Przewodniczący NSZZ „Solidarność” Piotr Duda, Biskup Płocki Piotr Libera, Starosta Płocki Mariusz Bieniek, Wicestarosta Iwona Sierocka, Przewodniczący Rady Powiatu Lech Dąbrowski oraz Prezydent Płocka Andrzej Nowakowski. Uroczystość rozpoczęła się pod płocką „Stanisławówką”, gdzie Prezydent RP Andrzej Duda złożył kwiaty pod tablicą Ofiar Protestów Robotniczych oraz ks. Jerzego Popiełuszki. Następnie pochód przemaszerował przez centrum miasta w stronę płockiego ratusza, gdzie odbyła się Msza Św. celebrowana przez Biskupa Płockiego Piotra Liberę.
Wydarzenia w Płocku, Radomiu i Ursusie w 1976 roku były pierwszą dużą falą ruchów społecznych, nie godzących się z zastaną rzeczywistością, która zintegrowała różne środowiska, w szczególności inteligencję i robotników, którzy to pierwszy raz, wspólnie, wystąpili przeciwko działaniom komunistycznej władzy. Oddalonym w czasie efektem Czerwca’76 było powstanie Solidarności w 1980 roku, a w konsekwencji pierwsze wolne wybory w 1989 roku i przemiany gospodarczo-ustrojowe w państwach bloku wschodniego.
